Effectief leidinggeven zonder macht? Vergroot je invloed met 4 pijlers

Gepubliceerd op: 12/06/2020, laatst bijgewerkt op: 05/01/2021

Mensen aansturen hoeft niet per se van ‘bovenaf’ te gebeuren. Effectief leidinggeven draait niet om gezag of macht. Niet om de functie die je binnen het bedrijf vervult, maar of je invloed kunt uitoefenen. En dat kan net zo goed van ‘onderaf’. Gebruik deze 4 pijlers als leidraad.

Leidinggeven 2.0

Denken we aan leidinggeven, dan denken we automatisch aan een top down-hiërarchie: degene die bovenaan de piramide staat, vertelt de groep daaronder wat er moet gebeuren. Hoe lager je op de ladder staat, hoe minder invloed je uitoefent. 

Hoewel deze vorm vroeger de norm was, zien we een verschuiving. We werken steeds vaker ‘naast’ elkaar, in plaats van ‘onder’ iemand — in gelijkwaardige cirkels. Geen autoritaire managers, maar teams. Geen taken, maar rollen

Door deze ontwikkeling zijn we leiderschap anders gaan benaderen. We zien leidinggeven niet langer als iets dat voortvloeit vanuit je positie. Het gaat niet over de controle uitoefent over een team ‘onder’ je. Nee, het geheim achter leiderschap schuilt in iets totaal anders:

Invloed.

John Maxwell, schrijver van verschillende boeken over leiderschap, verwoordt het als volgt:

“Leiderschap gaat om de keuzes die je maakt, niet om de plek waar je zit. Ofwel: leiderschap draait om invloed, niet om je positie. Om deze reden hoef je niet per se een hoge functie te bezitten om mensen aan te sturen of te inspireren.”

Kortom: 

Leiderschap gaat niet om macht of gezag. Het gaat om de invloed die jij uitoefent op mensen. Je hoeft geen managementfunctie te bezitten om het team waarmee je werkt aan te sturen. Dat kan ook van binnenuit. Als deel van het team. Niet per se top-down, maar bottom-up

Dat werkt zo:

Leidinggeven door je invloed te vergroten — 4 pijlers zorgen ervoor

Leiden wanneer je niet officieel een managementfunctie vervult; het kan dus. Niet vanuit de rol die je vervult, maar omdat mensen jou als een natuurlijke leider beschouwen. Omdat je invloed op hen hebt. Niet omdat jouw functie het van hen vereist. Een team zal je hierdoor volgen, niet omdat het moet, maar omdat ze het willen

Hiervoor zul je een basis moeten ontwikkelen van onbaatzuchtigheid (wensen van anderen gelijk stellen aan die van jou) en nederigheid (jezelf niet op de voorgrond plaatsen).

Vervolgens kun je invloed ontwikkelen. Door aan vier gebieden aandacht te schenken — de 4 pilaren van effectief leiderschap.

Pijler 1: Zorg voor wederzijds vertrouwen

We schreven er al eerder over: een team of organisatie kan niet functioneren wanneer er een gebrek aan vertrouwen heerst. Goed, ze zullen misschien doen wat er gevraagd wordt, maar ze zullen niemand volgen

Wil jij invloed uitoefenen, houdt daar dan rekening mee. Besef dat om effectief leiding te geven je meer moet kunnen dan uitstekende prestaties neerzetten. 

Door enkel succes na succes te boeken, kom je er niet. Je zal een gevoel van wederzijds vertrouwen moeten opbouwen.

Gebaseerd op ‘The 4 Pillars of Leadership’ van John. C. Maxwell

Dat gevoel van vertrouwen bestaat uit 2 dingen:

  1. Zij (je team, collega’s, baas of organisatie) weten diep van binnen dat jij het beste met hen voor hebt — hun belangen worden behartigd.
  2. Ze vertrouwen erop dat jij klaar staat om hen te helpen.

Een van de beste manier waarop je dit vertrouwen wint, is door de ander echt te leren kennen. Praat met ze. Luister naar ze — oprecht en met aandacht. Leer hun normen en waarden kennen. Wat hen aanspoort. Wat ze in hun vrije tijd doen. 

Organiseer hiervoor geen hippe teambuilding-activiteiten, maar een ‘Fika’ om 10:00 uur — een Zweedse ‘uitvinding’ waarbij jij en je team verplicht een koffiepauze in lassen om zo even bij te kletsen. Koffie thee, het mag allemaal. Of wat dacht je van een vrijdagmiddagborrel?

Dit vertrouwen winnen doet jouw invloed binnen het team of de organisatie groeien. Mensen vertrouwen er namelijk op dat je intenties en doelen oprecht zijn.

Deze invloed kun je weer gebruiken voor de tweede pijler: 

Effectief leidinggeven tips

Pijler 2: Focus op een communicatiecultuur

De tweede pijler focust zich op communicatie — of het gebrek daaraan. 

Vinden teamleden het lastig om iemand aan te spreken of een ander om hulp te vragen, dan ontstaan er onnodig problemen. Een project mislukt, een klant vertrekt of een een innovatief idee wordt weggewuifd — puur omdat men communicatie uit de weg gaat. 

Dat kan meerdere oorzaken hebben: men vindt het bijvoorbeeld moeilijk om aan te geven dat iets niet lukt, uit angst om incompetent gevonden te worden. Of om de ander lastig te vallen. “Nee, hij heeft het al zo druk. Ik los het zelf wel op.” 

Hoe dan ook: niet communiceren zorgt voor een hoop gemiste kansen. 

Gelukkig kan iedereen dit oppakken en verbeteren, ongeacht welke plek je binnen de organisatie hebt. Zolang jij wederzijds vertrouwen hebt opgebouwd (pijler 1), kun je de weg naar open communicatie vrij maken (pijler 2). 

Mensen vertrouwen je immers. Zij weten dat wat jij communiceert oprecht is en hun belangen behartigt. Hierdoor willen ze luisteren naar wat jij te zeggen hebt — ook al heb je misschien geen autoritair gezag over hen. 

Zo’n communicatiebarrières kun je op een aantal manieren doorbreken. Bijvoorbeeld door regelmatig feedbackgesprekken te houden of vragenuurtjes te introduceren. Maar ook ‘informele’ communicatiemomenten werken: denk aan samen lunchen, wandelvergaderingen of koffie momentjes gedurende de dag. 

Het maakt niet uit op welke manier je een gesprek aangaat, zolang jij degene bent die zaken bespreekbaar maakt en het gesprek initieert.  

Effectief leidinggeven advies

Pijler 3: Onderneem actie 

Een team of groep mensen zal jouw leiding vervolgens pas accepteren, wanneer je zelf het goede voorbeeld geeft. Spoor jij namelijk collega’s aan bepaalde stappen te zetten, terwijl je daar zelf terughoudend in bent, dan stuur je een conflicterende boodschap. 

Want ongeacht of jij wel of niet een autoritaire rol vervult binnen een organisatie, zodra jij ergens invloed op uitoefent, kijken teamleden naar jou. Wat doet hij? Hoe pakt zij die situatie aan? Zij laten zich hierdoor inspireren: “als hij het kan, kan ik het ook!” 

De derde pijler richt zich daarop. Hij gaat over zelf de eerste stappen durven zetten, zodat anderen je volgen. Over het uitvoeren van een riskant idee, niet alleen door er over te praten. Je verkondigt niet alleen wat anderen moeten doen, je doet het zelf ook.

Het is aantonen dat jij leiding durft te nemen en ideeën waar je achter staat, durft uit te voeren. Iemand die dat uit de weg gaat, zal weinig invloed kunnen uitoefenen — ook al vervult hij een autoritaire rol. 

Hoe dat in de praktijk verloopt? Nou, wanneer jij veel waarde hecht aan structuur binnen het bedrijf, dan zorg je er zelf voor dat ten alle tijden je agenda klopt. Vind je het belangrijk dat men ongestoord kan werken aan concentratie-taken, dan vermijd je onnodige interrupties. 

Kortom: het is “Talk the talk. Walk the walk.” En er hoeft maar één persoon te zijn die dat doet, en de rest zal volgen. 

Effectief leidinggeven doe je zo

Pijler 4: Inspireer anderen

Dit is waar natuurlijke leiders zich onderscheiden van iemand in een autoritaire positie; de laatste en misschien wel belangrijkste pijler: ‘inspiratie’

Want hoe je het of wendt of keert: iedereen wil een doel vervullen. We willen ervaren dat wat we doen daadwerkelijk waarde heeft, of aan iets bijdraagt. Iemand die dat binnen een team aanwakkert, zal al snel invloed uitoefenen. 

Dat kan op 2 manieren:

  1. Door enthousiast te zijn over de koers die jijzelf vaart. Laat zien dat je blij wordt van het werk dat je doet. Bestempel problemen en kritiek als leermomenten. Ga uitdagingen niet uit de weg maar zie het als manieren om te groeien.
  2. Door anderen enthousiast te maken over wat zij doen. Focus je niet op resultaten die moeten worden geboekt, maar vertel het team over  wat deze resultaten in werking zetten — wat voor verschil brengen hun acties teweeg? Ook het vaker uiten van onderlinge waardering helpt. In de vorm van positieve feedback bijvoorbeeld: een schouderklopje of een oprecht compliment.

Het zijn vaak de kleine dingen die een groots resultaat opleveren. Een groep mensen waarmee je werkt enthousiast maken over het werk wat ze doen, is daar één van. En daar hoef je geen leidinggevende rol voor te hebben — dat lukt ook wanneer je deel uitmaakt van een team. 

Kortom: effectief leidinggeven? Daar hoef je geen macht voor te hebben

Zelfs al bekleed je geen managementfunctie, dat wilt niet zeggen dat jij geen leiding kunt geven. Mensen aansporen of inspireren hoeft niet per se van ‘bovenaf’ te gebeuren. Dat kan net zo goed van onderaf. Een titel of opleidingen en trainingen zijn daarvoor niet nodig.

Zolang jij mensen echt leert kennen, open met elkaar communiceert, doet wat je zegt én hen inspireert, zullen ze je volgen. Niet omdat ze moeten, maar omdat ze willen.

Dát is pas leiderschap!

leidinggeven

© Copyright 1999 – - SRS Consulting B.V. / TIJDwinst.com B.V.
X